Μπορεί να είναι σημάδι ενός τύπου αϋπνίας που ονομάζεται αϋπνία-διατήρησης ύπνου (sleep-maintenance insomnia), ενός συγκεκριμένου τύπου διαταραχής ύπνου, που επηρεάζει εκατομμύρια ενήλικες παγκοσμίως.
Σε αντίθεση με τη δυσκολία να αποκοιμηθεί κανείς (γνωστή ως αϋπνία έναρξης ύπνου), η αϋπνία διατήρησης ύπνου εμφανίζεται όταν κάποιος ξυπνάει πολύ νωρίς ή βιώνει συχνά νυχτερινά ξυπνήματα, οδηγώντας σε μη αναζωογονητικό, κατακερματισμένο ύπνο και επίμονη κόπωση.
Αυτό το άρθρο εξηγεί τι είναι η αϋπνία διατήρησης ύπνου, γιατί συμβαίνει, πώς επηρεάζει τη συνολική υγεία και ποιες επιστημονικά τεκμηριωμένες θεραπείες μπορούν να βοηθήσουν στην αποκατάσταση των φυσιολογικών προτύπων ύπνου.
Η αϋπνία διατήρησης ύπνου είναι μια μορφή χρόνιας αϋπνίας, η οποία χαρακτηρίζεται από δυσκολία να παραμείνει κανείς κοιμισμένος ή από το να ξυπνάει πολύ νωρίτερα από το επιθυμητό και να μην μπορεί να ξανακοιμηθεί.
Κλινικά, ορίζεται ως το να ξυπνάει κανείς στην μέση της νύχτας τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα επί τρεις μήνες ή περισσότερο, παρά το γεγονός ότι υπάρχει επαρκής χρόνος και ευκαιρία για ύπνο. Σε αντίθεση με τις περιστασιακές διαταραχές, αυτή η πάθηση έχει διαρκείς επιπτώσεις στην γνωστική απόδοση, τη ρύθμιση της διάθεσης και την καρδιαγγειακή υγεία.
Σύμφωνα με τους ειδικούς ύπνου, πολλά άτομα με αυτήν την πάθηση κοιμούνται εύκολα, αλλά ξυπνούν μεταξύ 2 π.μ. και 4 π.μ., συχνά νιώθοντας εγρήγορση ή άγχος. Αυτές οι αφυπνίσεις διαταράσσουν τους φυσιολογικούς κύκλους ύπνου του σώματος, ιδιαίτερα τα βαθιά στάδια και τα στάδια REM που είναι υπεύθυνα για την ψυχική και σωματική αποκατάσταση.
Η αϋπνία διατήρησης ύπνου σπανίως έχει μία μόνο αιτία: συνήθως προκαλείται από έναν συνδυασμό φυσιολογικών, ψυχολογικών και περιβαλλοντικών παραγόντων.
Συχνότερες αιτίες:
Ο χρονίως κατακερματισμένος ύπνος επηρεάζει αρνητικά τα επίπεδα ενέργειας και διαταράσσει βασικές βιολογικές διεργασίες, που βασίζονται στην συνεπή ανάπαυση.
Οι συνέπειες της παρατεταμένης αϋπνίας διατήρησης ύπνου περιλαμβάνουν:
Μελέτες δείχνουν ότι ο κατακερματισμός του ύπνου μειώνει τον ύπνο αργών κυμάτων, ο οποίος είναι απαραίτητος για την επιδιόρθωση των ιστών, την ενοποίηση της μνήμης και την μεταβολική ρύθμιση. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό δημιουργεί μια φυσιολογική κατάσταση στρες, επιδεινώνοντας το πρόβλημα.
Η θεραπεία για την αϋπνία διατήρησης ύπνου επικεντρώνεται στην αποκατάσταση της συνέχειας του ύπνου και στην αντιμετώπιση της υποκείμενης αιτίας. Οι περισσότεροι ειδικοί συνιστούν να ξεκινήσετε με συμπεριφορικές και περιβαλλοντικές παρεμβάσεις πριν από την εξέταση της φαρμακευτικής αγωγής.
1. Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία για την αϋπνία (CBT-I)
Θεραπεία πρώτης γραμμής, βασισμένη σε ερευνητικά στοιχεία. Βοηθά τους ασθενείς να εντοπίζουν και να αλλάζουν άχρηστες σκέψεις ή συνήθειες που διαιωνίζουν την αϋπνία τους. Οι τεχνικές περιλαμβάνουν:
2. Βελτιώσεις στην υγιεινή του ύπνου
3. Ιατρικές θεραπείες
Όταν η συμπεριφορική θεραπεία από μόνη της δεν επαρκεί, οι γιατροί μπορούν να συνταγογραφήσουν βραχυπρόθεσμα φάρμακα όπως:
Η φαρμακευτική αγωγή πρέπει πάντα να επιβλέπεται από επαγγελματία υγείας και να χρησιμοποιείται ως προσωρινή βοήθεια, όχι ως μόνιμη λύση.
4. Αντιμετώπιση υποκείμενων παθήσεων
Εάν η αϋπνία προέρχεται από υπνική άπνοια, χρόνιο πόνο ή ορμονική ανισορροπία, η στοχευμένη θεραπεία της βασικής πάθησης συνήθως βελτιώνει τη σταθερότητα του ύπνου.
Εάν οι αφυπνίσεις στην μέση της νύχτας επιμένουν για περισσότερο από μερικές εβδομάδες και οδηγούν σε σημαντική διαταραχή της ημερήσιας λειτουργίας, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε γιατρό ή ειδικό ύπνου. Η επίμονη αϋπνία διατήρησης ύπνου μπορεί να αποτελεί πρώιμο δείκτη για:
Η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να αποτρέψει την κλιμάκωση σε χρόνια αϋπνία και να προστατεύσει τόσο την ψυχική όσο και τη σωματική σας υγεία.
Θεωρείται αϋπνία το να ξυπνάς μία φορά τη νύχτα;
Όχι. Τα σύντομα ξυπνήματα είναι φυσιολογικά και μέρος του φυσικού κύκλου ύπνου. Γίνονται αϋπνία διατήρησης ύπνου όταν τα ξυπνήματα είναι παρατεταμένα, συχνά και επηρεάζουν την λειτουργία της επόμενης ημέρας.
Γιατροί στο σπίτι σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και άλλες περιοχές
Με ένα τηλεφώνημα στο 1151, εξειδικευμένοι ιατροί έρχονται άμεσα στον χώρο σας για ποιοτική φροντίδα χωρίς μετακινήσεις.
Καλέστε στο 1151Μπορούν οι αλλαγές στον τρόπο ζωής από μόνες τους να διορθώσουν την αϋπνία διατήρησης ύπνου;
Σε πολλές ήπιες έως μέτριες περιπτώσεις, ναι. Η βελτίωση της υγιεινής του ύπνου και η διαχείριση του στρες μπορούν να μειώσουν τα ξυπνήματα. Ωστόσο, οι χρόνιες περιπτώσεις συχνά απαιτούν δομημένη θεραπεία, όπως η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT-I).
Γιατί ξυπνάω πάντα γύρω στις 3 π.μ.;
Αυτό οφείλεται συχνά σε βυθίσεις του κιρκαδικού ρυθμού, σε απότομες αυξήσεις κορτιζόλης ή σε ανεπίλυτο άγχος. Εάν συμβαίνει τακτικά και σας εμποδίζει να επιστρέψετε στον ύπνο, μπορεί να υποδηλώνει ένα βαθύτερο πρόβλημα διατήρησης ύπνου.
Βοηθάει η μελατονίνη στην αϋπνία διατήρησης ύπνου;
Η μελατονίνη μπορεί να βοηθήσει ορισμένα άτομα, αλλά είναι πιο αποτελεσματική για τα προβλήματα έναρξης ύπνου. Για την αϋπνία διατήρησης, η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT-I) παρέχει γενικά καλύτερα αποτελέσματα.
Μπορεί το άγχος ή η κατάθλιψη να προκαλέσουν αϋπνία διατήρησης ύπνου;
Ναι. Και οι δύο καταστάσεις διαταράσσουν τη ρύθμιση της σεροτονίνης και της μελατονίνης από τον εγκέφαλο, καθιστώντας πιο δύσκολη τη διατήρηση βαθύ, συνεχούς ύπνου.
Η αϋπνία διατήρησης ύπνου είναι μια χρόνια διαταραχή, που μπορεί να επηρεάσει τη σωματική, συναισθηματική και γνωστική υγεία.
Η κατανόηση των αιτιών που την προκαλούν και η έγκαιρη αντιμετώπισή τους μέσω συμπεριφορικής θεραπείας, προσαρμογών στον τρόπο ζωής και ιατρικής αξιολόγησης μπορεί να αποκαταστήσει έναν ξεκούραστο, αδιάλειπτο ύπνο.
Πηγές:
harvard.edu
huffingtonpost.co.uk
mayoclinic.org
sleepfoundation.org
clevelandclinic.org
Μπορεί να είναι σημάδι ενός τύπου αϋπνίας που ονομάζεται αϋπνία-διατήρησης ύπνου (sleep-maintenance insomnia), ενός συγκεκριμένου τύπου διαταραχής ύπνου, που επηρεάζει εκατομμύρια ενήλικες παγκοσμίως.
Σε αντίθεση με τη δυσκολία να αποκοιμηθεί κανείς (γνωστή ως αϋπνία έναρξης ύπνου), η αϋπνία διατήρησης ύπνου εμφανίζεται όταν κάποιος ξυπνάει πολύ νωρίς ή βιώνει συχνά νυχτερινά ξυπνήματα, οδηγώντας σε μη αναζωογονητικό, κατακερματισμένο ύπνο και επίμονη κόπωση.
Αυτό το άρθρο εξηγεί τι είναι η αϋπνία διατήρησης ύπνου, γιατί συμβαίνει, πώς επηρεάζει τη συνολική υγεία και ποιες επιστημονικά τεκμηριωμένες θεραπείες μπορούν να βοηθήσουν στην αποκατάσταση των φυσιολογικών προτύπων ύπνου.
Η αϋπνία διατήρησης ύπνου είναι μια μορφή χρόνιας αϋπνίας, η οποία χαρακτηρίζεται από δυσκολία να παραμείνει κανείς κοιμισμένος ή από το να ξυπνάει πολύ νωρίτερα από το επιθυμητό και να μην μπορεί να ξανακοιμηθεί.
Κλινικά, ορίζεται ως το να ξυπνάει κανείς στην μέση της νύχτας τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα επί τρεις μήνες ή περισσότερο, παρά το γεγονός ότι υπάρχει επαρκής χρόνος και ευκαιρία για ύπνο. Σε αντίθεση με τις περιστασιακές διαταραχές, αυτή η πάθηση έχει διαρκείς επιπτώσεις στην γνωστική απόδοση, τη ρύθμιση της διάθεσης και την καρδιαγγειακή υγεία.
Σύμφωνα με τους ειδικούς ύπνου, πολλά άτομα με αυτήν την πάθηση κοιμούνται εύκολα, αλλά ξυπνούν μεταξύ 2 π.μ. και 4 π.μ., συχνά νιώθοντας εγρήγορση ή άγχος. Αυτές οι αφυπνίσεις διαταράσσουν τους φυσιολογικούς κύκλους ύπνου του σώματος, ιδιαίτερα τα βαθιά στάδια και τα στάδια REM που είναι υπεύθυνα για την ψυχική και σωματική αποκατάσταση.
Η αϋπνία διατήρησης ύπνου σπανίως έχει μία μόνο αιτία: συνήθως προκαλείται από έναν συνδυασμό φυσιολογικών, ψυχολογικών και περιβαλλοντικών παραγόντων.
Συχνότερες αιτίες:
Ο χρονίως κατακερματισμένος ύπνος επηρεάζει αρνητικά τα επίπεδα ενέργειας και διαταράσσει βασικές βιολογικές διεργασίες, που βασίζονται στην συνεπή ανάπαυση.
Οι συνέπειες της παρατεταμένης αϋπνίας διατήρησης ύπνου περιλαμβάνουν:
Μελέτες δείχνουν ότι ο κατακερματισμός του ύπνου μειώνει τον ύπνο αργών κυμάτων, ο οποίος είναι απαραίτητος για την επιδιόρθωση των ιστών, την ενοποίηση της μνήμης και την μεταβολική ρύθμιση. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό δημιουργεί μια φυσιολογική κατάσταση στρες, επιδεινώνοντας το πρόβλημα.
Η θεραπεία για την αϋπνία διατήρησης ύπνου επικεντρώνεται στην αποκατάσταση της συνέχειας του ύπνου και στην αντιμετώπιση της υποκείμενης αιτίας. Οι περισσότεροι ειδικοί συνιστούν να ξεκινήσετε με συμπεριφορικές και περιβαλλοντικές παρεμβάσεις πριν από την εξέταση της φαρμακευτικής αγωγής.
1. Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία για την αϋπνία (CBT-I)
Θεραπεία πρώτης γραμμής, βασισμένη σε ερευνητικά στοιχεία. Βοηθά τους ασθενείς να εντοπίζουν και να αλλάζουν άχρηστες σκέψεις ή συνήθειες που διαιωνίζουν την αϋπνία τους. Οι τεχνικές περιλαμβάνουν:
2. Βελτιώσεις στην υγιεινή του ύπνου
3. Ιατρικές θεραπείες
Όταν η συμπεριφορική θεραπεία από μόνη της δεν επαρκεί, οι γιατροί μπορούν να συνταγογραφήσουν βραχυπρόθεσμα φάρμακα όπως:
Η φαρμακευτική αγωγή πρέπει πάντα να επιβλέπεται από επαγγελματία υγείας και να χρησιμοποιείται ως προσωρινή βοήθεια, όχι ως μόνιμη λύση.
4. Αντιμετώπιση υποκείμενων παθήσεων
Εάν η αϋπνία προέρχεται από υπνική άπνοια, χρόνιο πόνο ή ορμονική ανισορροπία, η στοχευμένη θεραπεία της βασικής πάθησης συνήθως βελτιώνει τη σταθερότητα του ύπνου.
Εάν οι αφυπνίσεις στην μέση της νύχτας επιμένουν για περισσότερο από μερικές εβδομάδες και οδηγούν σε σημαντική διαταραχή της ημερήσιας λειτουργίας, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε γιατρό ή ειδικό ύπνου. Η επίμονη αϋπνία διατήρησης ύπνου μπορεί να αποτελεί πρώιμο δείκτη για:
Η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να αποτρέψει την κλιμάκωση σε χρόνια αϋπνία και να προστατεύσει τόσο την ψυχική όσο και τη σωματική σας υγεία.
Θεωρείται αϋπνία το να ξυπνάς μία φορά τη νύχτα;
Όχι. Τα σύντομα ξυπνήματα είναι φυσιολογικά και μέρος του φυσικού κύκλου ύπνου. Γίνονται αϋπνία διατήρησης ύπνου όταν τα ξυπνήματα είναι παρατεταμένα, συχνά και επηρεάζουν την λειτουργία της επόμενης ημέρας.
Μπορούν οι αλλαγές στον τρόπο ζωής από μόνες τους να διορθώσουν την αϋπνία διατήρησης ύπνου;
Σε πολλές ήπιες έως μέτριες περιπτώσεις, ναι. Η βελτίωση της υγιεινής του ύπνου και η διαχείριση του στρες μπορούν να μειώσουν τα ξυπνήματα. Ωστόσο, οι χρόνιες περιπτώσεις συχνά απαιτούν δομημένη θεραπεία, όπως η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT-I).
Γιατί ξυπνάω πάντα γύρω στις 3 π.μ.;
Αυτό οφείλεται συχνά σε βυθίσεις του κιρκαδικού ρυθμού, σε απότομες αυξήσεις κορτιζόλης ή σε ανεπίλυτο άγχος. Εάν συμβαίνει τακτικά και σας εμποδίζει να επιστρέψετε στον ύπνο, μπορεί να υποδηλώνει ένα βαθύτερο πρόβλημα διατήρησης ύπνου.
Βοηθάει η μελατονίνη στην αϋπνία διατήρησης ύπνου;
Η μελατονίνη μπορεί να βοηθήσει ορισμένα άτομα, αλλά είναι πιο αποτελεσματική για τα προβλήματα έναρξης ύπνου. Για την αϋπνία διατήρησης, η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT-I) παρέχει γενικά καλύτερα αποτελέσματα.
Μπορεί το άγχος ή η κατάθλιψη να προκαλέσουν αϋπνία διατήρησης ύπνου;
Ναι. Και οι δύο καταστάσεις διαταράσσουν τη ρύθμιση της σεροτονίνης και της μελατονίνης από τον εγκέφαλο, καθιστώντας πιο δύσκολη τη διατήρηση βαθύ, συνεχούς ύπνου.
Η αϋπνία διατήρησης ύπνου είναι μια χρόνια διαταραχή, που μπορεί να επηρεάσει τη σωματική, συναισθηματική και γνωστική υγεία.
Η κατανόηση των αιτιών που την προκαλούν και η έγκαιρη αντιμετώπισή τους μέσω συμπεριφορικής θεραπείας, προσαρμογών στον τρόπο ζωής και ιατρικής αξιολόγησης μπορεί να αποκαταστήσει έναν ξεκούραστο, αδιάλειπτο ύπνο.
Πηγές:
harvard.edu
huffingtonpost.co.uk
mayoclinic.org
sleepfoundation.org
clevelandclinic.org