Τα social media, όχι τα videogames, συνδέονται με τη ΔΕΠΥ στα παιδιά – Έρευνα

Η έρευνα αμφισβητεί μακροχρόνιες υποθέσεις ότι τα βιντεοπαιχνίδια είναι ο κύριος ψηφιακός ένοχος πίσω από τις δυσκολίες προσοχής και αντ’ αυτού επισημαίνει τις μοναδικές ψυχολογικές επιπτώσεις των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης, ιδιαίτερα εκείνων που έχουν σχεδιαστεί γύρω από τη συνεχή τροφοδότηση με γρήγορες αλλαγές περιεχομένου.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Pediatrics Open Science, συνδυάζει την παρακολούθηση ψηφιακής συμπεριφοράς, τα γενετικά δεδομένα και τις κλινικές μετρήσεις ΔΕΠΥ σε χιλιάδες νέους.

Βασικά ευρήματα:

Τα social media λειτούργησαν ως ένας «μοναδικός ψηφιακός παράγοντας κινδύνου», πέρα από τη γενετική, τα χαρακτηριστικά προσωπικότητας και τις προϋπάρχουσες δυσκολίες εστίασης.

Ο κίνδυνος αυξήθηκε με:

Οι ερευνητές τονίζουν ότι δεν είναι όλα τα ψηφιακά μέσα ίδια: η δομή και η δυναμική ανταμοιβής των social media διαφέρουν δραματικά από τα βιντεοπαιχνίδια και αυτές οι διαφορές φαίνονται κρίσιμες στη διαμόρφωση της ανάπτυξης της προσοχής.

1. Γρήγορες, ατελείωτες ροές περιεχομένου

Τα social media (TikTok, Instagram Reels, YouTube Shorts) προσφέρουν:

Αυτό εκπαιδεύει τον εγκέφαλο να περιμένει άμεση διέγερση και μειώνει την ανοχή σε εργασίες με πιο αργό ρυθμό, όπως η ανάγνωση και οι σχολικές εργασίες για το σπίτι.

2. Συστήματα ανταμοιβής υψηλής μεταβλητότητας

Η απρόβλεπτη φύση των likes, των ειδοποιήσεων και του νέου περιεχομένου δημιουργεί:

Αυτοί οι μηχανισμοί συνδέονται στενά με τη δυσλειτουργία της προσοχής.

3. Κοινωνική σύγκριση και συναισθηματική διέγερση

Σε αντίθεση με τα βιντεοπαιχνίδια, τα social media εντείνουν:

Η συναισθηματική υπερδιέγερση μπορεί να επηρεάσει τη γνωστική εστίαση και να αυξήσει την απόσπαση της προσοχής.

5. Τα videogames απαιτούν διαρκή εστίαση

Σε αντίθεση με τους συνηθισμένους μύθους, πολλά βιντεοπαιχνίδια προάγουν:

Αυτά τα χαρακτηριστικά μπορεί στην πραγματικότητα να προστατεύουν από τις δυσκολίες προσοχής, αντί να τις προκαλούν.

Οι ειδικοί τονίζουν μια κρίσιμη διάκριση:

Τα social media δεν προκαλούν άμεσα ΔΕΠΥ, η οποία είναι μια νευροαναπτυξιακή πάθηση με ισχυρές γενετικές ρίζες. Ωστόσο, η μελέτη δείχνει ότι η έκθεση στα social media μπορεί να ενισχύσει ή να μιμηθεί τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ, ειδικά σε:

Αυτό σημαίνει ότι τα social media μπορούν να προκαλέσουν κλινικά σημαντικά προβλήματα προσοχής ακόμη και σε παιδιά χωρίς επίσημα διαγνωσμένη ΔΕΠΥ.

Οι διαγνώσεις ΔΕΠΥ έχουν αυξηθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία. Οι ερευνητές εντοπίζουν διάφορους παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτό:

1. Τα βιντεοπαιχνίδια δεν είναι η κύρια απειλή για την προσοχή

Σε αντίθεση με τις μακροχρόνιες ανησυχίες, η μελέτη δείχνει ότι τα videogames έχουν μικρή ανεξάρτητη σύνδεση με τα συμπτώματα ΔΕΠΥ.

2. Δεν είναι όλος ο χρόνος μπροστά στην οθόνη ίσος

Οι εφαρμογές social media με περιεχόμενο ταχείας εναλλαγής ενέχουν τους υψηλότερους κινδύνους.

3. Θέστε υγιή ψηφιακά όρια

Οι ειδικοί προτείνουν:

4. Ενίσχυση προστατευτικών καθημερινών ρουτινών

Ο σταθερός ύπνος, η σωματική δραστηριότητα και τα χόμπι εκτός internet μετριάζουν σημαντικά τους κινδύνους προσοχής.

5. Προσέξτε για προειδοποιητικά “καμπανάκια” συμπεριφοράς

Οι γονείς θα πρέπει να παρακολουθούν για:

6. Ζητήστε επαγγελματική αξιολόγηση όταν χρειάζεται

Εάν οι δυσκολίες προσοχής επιμένουν σε διάφορα περιβάλλοντα (σχολείο, σπίτι, κοινωνικές αλληλεπιδράσεις) συμβουλευτείτε παιδίατρο ή ψυχολόγο.

Βλάπτουν μόνιμα τα social media την προσοχή;

Όχι απαραίτητα. Η προσοχή βελτιώνεται όταν η χρήση μειώνεται και οι υγιείς ρουτίνες επανέρχονται.

Είναι ασφαλή τα videogames για παιδιά με ΔΕΠΥ;

Συχνά ναι. Πολλοί ειδικοί ΔΕΠΥ χρησιμοποιούν μάλιστα το δομημένο παιχνίδι ως σύστημα ανταμοιβής ή γνωστικό εργαλείο, αν και η μετριοπαθής ενασχόληση είναι απαραίτητη.

Ποιες πλατφόρμες social media συνδέονται περισσότερο με προβλήματα προσοχής;

Οι πλατφόρμες σύντομης μορφής και με γρήγορο ρυθμό (TikTok, YouTube Shorts, Reels) ενέχουν τον υψηλότερο κίνδυνο.

Αρκεί να περιοριστεί ο συνολικός χρόνος μπροστά σε οθόνες;

Ο τύπος περιεχομένου έχει μεγαλύτερη σημασία από τις συνολικές ώρες. Στοχεύστε συγκεκριμένα στην μείωση των social media.

Μπορεί η μείωση της χρήσης social media να βελτιώσει τα συμπτώματα;

Ναι. Πολλοί έφηβοι παρουσιάζουν αισθητή βελτίωση μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Νέα μελέτη παρέχει ισχυρές ενδείξεις ότι τα social media και όχι τα βιντεοπαιχνίδια είναι σημαντικός παράγοντας για την αύξηση των προβλημάτων προσοχής σε παιδιά και εφήβους. Ενώ η ΔΕΠΥ παραμένει μια γενετική πάθηση, τα social media εντείνουν ή μιμούνται τα συμπτώματα, συμβάλλοντας σε υψηλότερα ποσοστά διάγνωσης.

Για τις οικογένειες, το μήνυμα είναι σαφές: δώστε προτεραιότητα στις συνειδητές, δομημένες ψηφιακές συνήθειες, προωθήστε την πιο υγιεινή χρήση της οθόνης και επικεντρωθείτε ιδιαίτερα στην μείωση της υπερβολικής έκθεσης στα social media για την προστασία της προσοχής και της συνολικής γνωστικής ανάπτυξης των παιδιών.

Πηγές:
theconversation.com
theguardian.com
healthline.com
clevelandclinic.org

Η έρευνα αμφισβητεί μακροχρόνιες υποθέσεις ότι τα βιντεοπαιχνίδια είναι ο κύριος ψηφιακός ένοχος πίσω από τις δυσκολίες προσοχής και αντ’ αυτού επισημαίνει τις μοναδικές ψυχολογικές επιπτώσεις των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης, ιδιαίτερα εκείνων που έχουν σχεδιαστεί γύρω από τη συνεχή τροφοδότηση με γρήγορες αλλαγές περιεχομένου.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Pediatrics Open Science, συνδυάζει την παρακολούθηση ψηφιακής συμπεριφοράς, τα γενετικά δεδομένα και τις κλινικές μετρήσεις ΔΕΠΥ σε χιλιάδες νέους.

Βασικά ευρήματα:

Τα social media λειτούργησαν ως ένας «μοναδικός ψηφιακός παράγοντας κινδύνου», πέρα από τη γενετική, τα χαρακτηριστικά προσωπικότητας και τις προϋπάρχουσες δυσκολίες εστίασης.

Ο κίνδυνος αυξήθηκε με:

Οι ερευνητές τονίζουν ότι δεν είναι όλα τα ψηφιακά μέσα ίδια: η δομή και η δυναμική ανταμοιβής των social media διαφέρουν δραματικά από τα βιντεοπαιχνίδια και αυτές οι διαφορές φαίνονται κρίσιμες στη διαμόρφωση της ανάπτυξης της προσοχής.

1. Γρήγορες, ατελείωτες ροές περιεχομένου

Τα social media (TikTok, Instagram Reels, YouTube Shorts) προσφέρουν:

Αυτό εκπαιδεύει τον εγκέφαλο να περιμένει άμεση διέγερση και μειώνει την ανοχή σε εργασίες με πιο αργό ρυθμό, όπως η ανάγνωση και οι σχολικές εργασίες για το σπίτι.

2. Συστήματα ανταμοιβής υψηλής μεταβλητότητας

Η απρόβλεπτη φύση των likes, των ειδοποιήσεων και του νέου περιεχομένου δημιουργεί:

Αυτοί οι μηχανισμοί συνδέονται στενά με τη δυσλειτουργία της προσοχής.

3. Κοινωνική σύγκριση και συναισθηματική διέγερση

Σε αντίθεση με τα βιντεοπαιχνίδια, τα social media εντείνουν:

Η συναισθηματική υπερδιέγερση μπορεί να επηρεάσει τη γνωστική εστίαση και να αυξήσει την απόσπαση της προσοχής.

5. Τα videogames απαιτούν διαρκή εστίαση

Σε αντίθεση με τους συνηθισμένους μύθους, πολλά βιντεοπαιχνίδια προάγουν:

Αυτά τα χαρακτηριστικά μπορεί στην πραγματικότητα να προστατεύουν από τις δυσκολίες προσοχής, αντί να τις προκαλούν.

Οι ειδικοί τονίζουν μια κρίσιμη διάκριση:

Τα social media δεν προκαλούν άμεσα ΔΕΠΥ, η οποία είναι μια νευροαναπτυξιακή πάθηση με ισχυρές γενετικές ρίζες. Ωστόσο, η μελέτη δείχνει ότι η έκθεση στα social media μπορεί να ενισχύσει ή να μιμηθεί τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ, ειδικά σε:

Αυτό σημαίνει ότι τα social media μπορούν να προκαλέσουν κλινικά σημαντικά προβλήματα προσοχής ακόμη και σε παιδιά χωρίς επίσημα διαγνωσμένη ΔΕΠΥ.

Οι διαγνώσεις ΔΕΠΥ έχουν αυξηθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία. Οι ερευνητές εντοπίζουν διάφορους παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτό:

1. Τα βιντεοπαιχνίδια δεν είναι η κύρια απειλή για την προσοχή

Σε αντίθεση με τις μακροχρόνιες ανησυχίες, η μελέτη δείχνει ότι τα videogames έχουν μικρή ανεξάρτητη σύνδεση με τα συμπτώματα ΔΕΠΥ.

2. Δεν είναι όλος ο χρόνος μπροστά στην οθόνη ίσος

Οι εφαρμογές social media με περιεχόμενο ταχείας εναλλαγής ενέχουν τους υψηλότερους κινδύνους.

3. Θέστε υγιή ψηφιακά όρια

Οι ειδικοί προτείνουν:

4. Ενίσχυση προστατευτικών καθημερινών ρουτινών

Ο σταθερός ύπνος, η σωματική δραστηριότητα και τα χόμπι εκτός internet μετριάζουν σημαντικά τους κινδύνους προσοχής.

5. Προσέξτε για προειδοποιητικά “καμπανάκια” συμπεριφοράς

Οι γονείς θα πρέπει να παρακολουθούν για:

6. Ζητήστε επαγγελματική αξιολόγηση όταν χρειάζεται

Εάν οι δυσκολίες προσοχής επιμένουν σε διάφορα περιβάλλοντα (σχολείο, σπίτι, κοινωνικές αλληλεπιδράσεις) συμβουλευτείτε παιδίατρο ή ψυχολόγο.

Βλάπτουν μόνιμα τα social media την προσοχή;

Όχι απαραίτητα. Η προσοχή βελτιώνεται όταν η χρήση μειώνεται και οι υγιείς ρουτίνες επανέρχονται.

Είναι ασφαλή τα videogames για παιδιά με ΔΕΠΥ;

Συχνά ναι. Πολλοί ειδικοί ΔΕΠΥ χρησιμοποιούν μάλιστα το δομημένο παιχνίδι ως σύστημα ανταμοιβής ή γνωστικό εργαλείο, αν και η μετριοπαθής ενασχόληση είναι απαραίτητη.

Ποιες πλατφόρμες social media συνδέονται περισσότερο με προβλήματα προσοχής;

Οι πλατφόρμες σύντομης μορφής και με γρήγορο ρυθμό (TikTok, YouTube Shorts, Reels) ενέχουν τον υψηλότερο κίνδυνο.

Αρκεί να περιοριστεί ο συνολικός χρόνος μπροστά σε οθόνες;

Ο τύπος περιεχομένου έχει μεγαλύτερη σημασία από τις συνολικές ώρες. Στοχεύστε συγκεκριμένα στην μείωση των social media.

Μπορεί η μείωση της χρήσης social media να βελτιώσει τα συμπτώματα;

Ναι. Πολλοί έφηβοι παρουσιάζουν αισθητή βελτίωση μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Νέα μελέτη παρέχει ισχυρές ενδείξεις ότι τα social media και όχι τα βιντεοπαιχνίδια είναι σημαντικός παράγοντας για την αύξηση των προβλημάτων προσοχής σε παιδιά και εφήβους. Ενώ η ΔΕΠΥ παραμένει μια γενετική πάθηση, τα social media εντείνουν ή μιμούνται τα συμπτώματα, συμβάλλοντας σε υψηλότερα ποσοστά διάγνωσης.

Για τις οικογένειες, το μήνυμα είναι σαφές: δώστε προτεραιότητα στις συνειδητές, δομημένες ψηφιακές συνήθειες, προωθήστε την πιο υγιεινή χρήση της οθόνης και επικεντρωθείτε ιδιαίτερα στην μείωση της υπερβολικής έκθεσης στα social media για την προστασία της προσοχής και της συνολικής γνωστικής ανάπτυξης των παιδιών.

Πηγές:
theconversation.com
theguardian.com
healthline.com
clevelandclinic.org